“Temiz bir yerde denize gireyim ama çok da uzak olmasın” diyorsanız, Karacabey Boğazı’na ve özellikle de boğazın Yeniköy ve Malkara gibi mevkilerine gidip havlunuzu serin. Ben olsam bir parça daha gidip Kapıdağ yarımadasını tercih ederdim. Ama unutmayın ki burası Bursa değil, bir başka vatan toprağı olan Balıkesir olur.

Alerjiniz yoksa ve inançlarınız engel teşkil etmiyorsa, kışın en yaban olduğu günlerde telesiyejler ile Fatin Tepe ve dolayındaki barlara çıkıp, kor ateşin dibinde kar fırtınasını izlerken sıcak şarap için. Gerekirse alkolsüz herhangi bir sıcak içecek ile ya da hiçbir şey içmeden de olsa, orada bulunup bu deneyimi yaşayın.

Arkeoloji ve Eski Eserler alanındaki müzeleri gezeceğinizi biliyorum. Ama siz Kent müzesi (Heykel), Otomobil Müzesi (Umurbey Mh.), Kıyafet Müzesi (Muradiye), Celal Bayar Müzesi (Umurbey Beldesi), Hacivat-Karagöz (Çekirge) gibi tematik müzeleri de ihmal etmeyin.

Artık varolmayan Bursa-Mudanya Demiryolu’nun tarihi hakkında bilgi sahibi olun ve ondan sonra Merinos Parkı’nın alt caddesinde yer alan eski Demiryolu İstasyonu’na uğrayarak, temsilî vagonda öğle yemeği yiyin.

Bir burjuva sporu olduğu martavalına kulak asmayın. Kaymak, insanın doğasında vardır. Leğen, merdiven, naylon torba ve en iyi ihtimalle kızak deneyimlerinizi anımsayarak cesaretinizi toplayın ve Uludağ kayak merkezine (Oteller Bölgesi) gidin. Sıkı giyinmişseniz, gerisi malzeme kiralamaya bakar. Zamanınız varsa, cüzi bir ücretle ayakta durmayı öğrenecek kadar ders de alabilirsiniz. Ama ben yine şunu sormak isterim: Ayakta duramasan ne olur ki? Git kardeşim, yaşa o anı. Öyle ya da böyle!

Bir günü ortadan ikiye bölüp yarısını Hayvanat Bahçesi diğer yarısını da hemen onun yanında yer alan Botanik Park’ta geçirin. Botanik Park’ı gezerken bisiklet kiralamayı ihmal etmeyin.

Bir gününüzü Setbaşı mevkiinde geçirin. Irgandı köprüsündeki el sanatçılarıyla tanışıp, Mahfel’de gelen geçenleri izlerken düşüncelere dalın.

Birkaç kankanızla Arap Şükrü sokağında çilingir sofrası kurun. Geç vakitte şarkılar söyleyerek evinize dönün ve etrafınıza zarar vermeden, kimseyi rahatsız etmeden sızıp kalın. “Meyhane ortamını sevmem, daha Batılı bir mekân yok mu?” diye sorarsanız, Çekirge yakasına uzanıp giden Stadyum caddesi kıyısındaki bar ve restaurantları öneririm. Fakat dürüst olun ki sonuçta yaptığınız şey aynı olacaktır. 

Bu sayfalarda işletme adı zikretmekten genelde kaçınsam da Bursa tarihine mâl olduğu için “Bursa’ya hizmettir” düşüncesiyle Mahkeme Fırını’nı öneririm. Heykel’in arka sokaklarındaki bu fırını bulun, tatlı ve tuzlulardan oluşan bir hamur işi aranjmanını kesekâğıdına doldurun ve özenle hazırlanmış bu aranjmanı Uludağ Gazozu eşliğinde mideye indirmek için, Tophane yamaçlarındaki çay bahçelerine oturun. “Hamur işi bana ters” diyenlerdenseniz, o zaman bunun daha diyetetik versiyonu olan simit-ayran ikilisini öneririm. Tabi Abdal Fırını’ndan alınmış bir simit olursa.

Bursa’da biraz uzun soluklu kalacaksanız, Yerel Gündem 21 ve benzeri toplumsal girişimlere destek verin; kendi kimliği, özgün bir kültürü ve bir arada yaşama hukuku gelişmiş çağdaş bir kent için verilen mücadelenin parçası olun. Böylece, bir işe yaramasanız bile, işkembeden atarak acımasızca eleştirmemeyi ve bir kenti değerlendirme ölçütlerini öğrenmiş olursunuz. Farkında olmak çözüm yolunun yarısını kat etmiş olmaktır!

Canınız bir kent meydanında kentin sosyo-kültürel kimliğini okumak isterse, tarihi Büyükşehir Belediyesi binasını ziyaret edin. Bir soluklanıp çay içtikten sonra, buradaki yetkililerden ticaret yapılan değil de kesişme, buluşma, bütünleşme, kucaklaşma ve bir potada erime işlevi gören, uzun lafın kısası adı değil de kendisi meydan olan bir yer tarif etmelerini rica edin.

Canınız et-mangal çekerse, tesis dekorasyonuna aldanmış boş önerileri bir yana bırakıp Barakfaki minibüslerine atlayın. Bulabildiğiniz en külüstür et-mangalcıya girip yapılabilecek en özensiz servis altında “sadece et” yiyin.

Canınız sıkıldıkça, Hisar’dan Setbaşı’na uzanıp giden tarihi yürüyüş yolunda kent yürüyüşlerine çıkın. Eli işte gözü oynaşta olanları görmezlikten gelebiliyorsanız, Tophane yamaçlarından Bursa seyriyle iniş yapın. Kaldı ki ağaç dallarının kardan eğildiği bir döneme denk geldiyseniz, bu inişi her ne pahasına olursa olsun yapın.

Çeşitli sivil toplum kuruluşları tarafından düzenlenen ve en çok bir günlük harçlığınıza mal olacak doğa yürüyüşlerine katılın. Özellikle de Uludağ’ın Kuzey, Güney, Doğu ve Batı yönlerindeki birkaç rotayı kat edip bölgenin endemik zenginliğinin farkına varın.

Demirtaş Baraj Gölü’nde düzenlenen uçurtma şenliğine gidin. Ya da pardon gitmeyin. Katılın. Elalemin teknoloji harikası uçurtmalarını ezik bir biçimde izlemek yerine, gazete kâğıdından yaptığınız uçurtmanızla gurur duyun.

Dingin, huzurlu ve halen popülerleşmemiş bir yerde iki soluklanmak ve demli bir çay içmek isterseniz ara sıra Pınarbaşı Parkı’na gidin.

Doğal öğeler korunarak hizmete sunulmuş Yıldırım Kent Ormanı, Atatürk Kent Ormanı, Sukay Park, Nilüfer Vadisi, Merinos, Temenyeri ve Kaplıkaya gibi çeşitli parkların her birinde en az bir kez diliniz bir karış dışarı çıkıncaya kadar spor yapın.

Dünya gözüyle İnkaya Çınarı’nda köy kahvaltısı yapın. Yapın ki gözünüz açık gitmesin.

En az bir midibüs dolduracak kadar bir topluluk oluşturup Kemalpaşa ilçesindeki Su Uçtu Şelalesi’ne gidin. Günü orada geçirin. Nasıl mı? Her şeyi de benden beklemeyin, biraz yaratıcılığınızı kullanın.

Fırsat buldukça yakın çevredeki köyleri gezip, fırsat bulamadıkça kent merkezindeki Köylü Pazarı’ndan alışveriş yapın.

Fotoğraf makinenizi yanınıza almayı unutmayıp Cumalıkızık’ın yolunu tutun. Mümkünse bir ilkbahar sabahı olmasına da dikkat edin ki güzel bir köy kahvaltısı yapabilin.

Fuar ve Kongre Merkezi’nin yıllık programını edinerek, ilgi alanınız olsun ya da olmasın tüm fuarları izlemeye çalışın. Unutmayın, fuarların en temel ürünü, stantlarda sergilenen objeler değil; onları düşleyen, düşünen, tasarlayan ve geliştiren insan düşüncesinin geldiği noktadır.

Gemlik’ten Armutlu’ya kadar karadan bir yarımada turu yapın. Kendi aracınız varsa, Narlı Köyü’nde duraklayıp köy kahvesinde denize nazır bir çay yudumlayın.

Gölyazı’da yürüyerek yarımada turu atın.

Günlerden 29 Ekim ise kimseye söz vermeyin ve başka bir plan yapmayın. Aklınız kurtarıcınıza ihanet etmeyecek ölçüde halen başınızda duruyorsa, Nilüfer Belediye’sinin katkılarıyla Fatih Sultan Mehmet Bulvarı’nda gerçekleştirilen Cumhuriyet Yürüyüşü’ne katılın. Katılın ki biz özgür ve bağımsız yaşayabilelim diye Dumlupınar’dan İzmir’e 550 km koşarak kendi yaşamlarından vazgeçmiş kahramanların kemikleri sızlamasın.

Gürsu’da yamaç paraşütü yapanları izleyin. Denemek isterseniz, tamamen kendi tercihiniz olduğunu unutmayın. Sonuçta sıfır risk diyemem ve bu sayfalarda “riski” bir öneri olarak sunamam.

Güzelyalı’da sandal kiralayıp oltayla balık avlamaya çalışın. Olursa ne alâ. Olmazsa, dönüşte 5–10 liraya balık-ekmek ve fırın helva yersiniz.

Hangi mevsim olduğuna bakmaksızın Oylat’a gidin. Varışa az bir mesafe kala araçtan inip Oylat Mağarası’na girin. Büyülenmiş bir biçimde günışığına geri döndüğünüzde, kendinize gelebilmek için Oylat deresini keserek ilerleyen küçük kanyon parkurunda yürüyüş yapın. Ve, ve.. Elbette acıkacaksınız. Köylü pazarının oraya gidip kafanıza göre takılın. Ama ben olsam, dönüş yolundaki alabalık işletmelerini tercih ederdim.

Hanlar bölgesini mesken tutun. Her birinin kimliğini, otantikliğini ve bugüne değin taşıdıkları anıları yaşamınıza bir zenginlik olarak katın. Tarihsel dokuya zarar veren gözü dönmüş, hırslı ve yıkıcı işletmelere tanık olursanız en azından kınayın.

Havanın yağışlı, sisli, puslu olduğunu bir günü kovalayın, denk getirdiğiniz anda İznik’e kalkan otobüslerin sağ taraftaki koltuklarında yerinizi alın. Sol tarafta yer alan İznik Gölü’nü zaten yeterince göreceksiniz, sağda oturun ki küçük ve şirin köyleri ıskalamayın. Peki ne öneriyorum? İznik küçük bir yer, gittiğinizde neler yapacağınız kendiliğinden şekillenecektir. Çiniciler çarşısını, tarihi surları ve arkeoloji müzesini gezmeyi ihmal etmeden yapabileceğiniz her şeyi yapın.

Havuzbaşında bir mangal yapmadıkları kalan, kalabalık akrobatik gruplarla karşılaşmamak için hafta sonu olmamasına özen göstererek, banyo gereksiniminizi yılda birkaç kez tarihi Bursa kaplıcalarında giderin. Ya da önerime kulak asmayıp, bir Pazar günü umumi kaplıcalara gidin ve yaşamınızın kalan bölümünde yeraltı suları ve volkanik oluşumlardan nefret edip sonsuza kadar yıkanmamayı düstur edinin.

İzin verirlerse -ki uygar bir iletişim yoluyla rica edilirse verirler- Karacabey Harası’nı gezin. Ama buradan ne kazanacağınız anlamak için, önce hara kavramını, haraların tarihini ve Türkiye’de kurulmuş benzeri tesislerin varlık nedenlerini bir parça okuyun. Bu arada, dönüşte Uluabat fırınlarından taş fırın ekmeği almayı unutmayın.

Kurşunlu’da Roma dondurmasının tadına bakıp, ayrılmadan önce karanlık çökene kadar gün batımını izleyin.

Lapa lapa kar yağışına ya da bir adım öteye geçip bir tipiye denk getirip mangalınızın ayaklarını karlı zemine saplayın. Sonra mı? Kendinizi tipinin yarattığı tanecik bulutuyla mangalınızdan yayılan dumanın kucaklaşmasını izlemeye bırakıp anın tadını çıkarın. Nerede peki? Uludağ denilen uçsuz bucaksızlığın herhangi bir noktasında. Tabi ki atık bırakmadan ve çevreye zarar vermeden.

Maraton ya da Teksas tribününde Bursaspor-Beşiktaş maçı izleyin.

Müzik kültürünüze uysun ya da uymasın en az bir kez Bursa Senfoni Orkestrası’nı izleyin. Kulağınız ve beyninizde oluşan doyumun farkına varabilirseniz, Cuma günleri UÜ Fethiye Kültür Merkezi’nin müdavimleri arasına katılın. Orkestra’nın repertuarındaki başka yapıtları da içinize çekmek için.

Orhaneli’ye git. Hacivat ve Karagöz Neden Öldürüldü? filminden kalan film platosunu gez, Orhaneli Parkı’na konuşlan. Gerisi sana kalmış.

Oruçlu ya da inançlı olun ya da olmayın, “Kültürel mirasımızdır ihmale gelmez” diyerek, binasıyla, mimarî dekorasyonuyla, fasıl ekibiyle hazırlanmış bizi bekleyen bir Ramazan sofrasına katılın. Kastettiğim, siyasi şov yapan bazı iftar çadırları değil. Biraz paraya kıyarak kelli felli bir işletmeye gitmenizi öneriyorum.

Öğleden sonra Mudanya’dan Trilye’ye geçin. Öğle yemeğini sahilde damak tadınıza göre halledin. Tercihiniz balık olacaksa, meze olarak karides güveci unutmayın. Yediklerinizi sindirmek için çıktığınız yürüyüşte, metruk ve kaderine terk edilmiş kiliseleri ve Taş Mektep’i hatmedip günü körfeze hakim durumdaki Çamlı Kahve’de tamamlayın.

Önceden okumalar yaparak, aralarındaki bağı kurarak, inşa edildikleri dönemde neyi temsil ettiklerini ve nasıl bir toplumsal işlev gördüklerini sorgulayarak evliyalar kenti (!) Bursa’nın yüzde yüz insan mirası camilerini, türbelerini, eski tekke ve dergâhlarını, Kapalıçarşı bölümlerini gezin.

Seçici davranarak, her yıl düzenlenen Bursa Festivali’nden yararlanın.

Şimdilerde “süper lise” olsalar da bir zamanların Kız ve Erkek Liseleri olan iki güzide okulun pilav günlerine katılın.

Tahtakale semtinde bulunan Eski Eserler Kütüphanesi’ne gidin, eserlerden hiçbiri ilginizi çekmez ise en azından dersinizi orada çalışın, sınavlarınıza orada hazırlanın.

Teleferik ve Telesiyej kombinasyonuyla Çobankaya’ya ulaşıp, oradan yürüyerek Bakacak mevkiine gidin ve uzun uzun Bursa seyrine dalın.

Yakın çevredeki ilçe ve köylerin geleneksel ve tematik festival ve panayır tarihlerini öğrenin. Fırsat bulursanız hiçbirini kaçırmayın. Sonuçta yılda bir kez. Bir şey kaybetmiş olmazsınız.

Yaz aylarına denk gelmişseniz, Kaptan ya da Reis adını taşıyan teknelerle Körfez turuna çıkın. Ama ben daha çok, vaktiniz varsa, İstanbul Büyükada’ya gidenleri öneririm. Elbette hoparlörlere yakın oturmamanız ve gürültü kirliliğinden başka bir özelliği olmayan berbat müzikleri duymazdan gelmeniz koşuluyla… Ama sonuçta zevk sizin zevkiniz.

Yeni yeni parklar yapıldı diye ilk göz ağrımız Kültürpark’ı ihmal etmeyin. Küçük yürüyüşleriniz ve sıcak sohbetleriniz için, burayı her mevsim uğrak yeriniz yapın.

Yeniceabat Köyü yolundaki çiftlik&restaurant özellikli tesis de küçük bir ücret ödeyerek bir iki tur ata binin.

Yine fotoğraf makinenizi kapıp sabah sabah soluğu Mudanya’da alın. Halitpaşa Mahallesi’nde eski evleri karelerinizle ölümsüzleştirdikten sonra, Mütareke Müzesi’ne uğrayın. Müzede, duruma göre ya gururla başınızı dik tutun ya da yaşamda durduğunuz yanlış yerleri yeni yeni fark etmeye başlamışsanız mahçubiyetle ahşap zemine doğru eğin.

Yine tercihan bir İlkbahar günü ve mümkünse lodoslu günlerin ardından beliren bir duruluk içinde Saitabat Şelalesi’ne gidin. Çevreyi keşfetmekten yorulduğunuzda kadın imeceleriyle kurulmuş olan gözlemecilere uğrayın.